పంచాయతి సెక్రటరీ తెలుగు మెటీరియల్ సోషల్ కంటెంట్ - డి.ఎస్.సి 2014-15 - స్కూల్ అసిస్టెంట్ ఫిజికల్ సైన్స్ కంటెంట్ - డి.ఎస్.సి 2014-15 - స్కూల్ అసిస్టెంట్ APPSC గ్రూప్ 4 తెలుగు మెటీరియల్ APPSC గ్రూప్ 2 తెలుగు మెటీరియల్
TEACHERS' USEFUL INFORMATION AP TEACHER'S G.O'S AND PROCEEDINGS CCE FORMATIVE ASSESSMENT-III 2014-15 CCE SUMMATIVE - II MODEL QUESTION PAPERS 2014-15 DSC NOTIFICATION AP DSC-2014 SYLLABUS DSC MODEL PAPERS Proforma for EHS Premium Declaration DEOs TRANSFERS-GO.RT.NO.260.15.11.2014 EHS-HEALTH CARDS-CONTRIBUTION-NOV14 SALARY-GO.MS210-Dated: 15.11.2014

January 05, 2015

భారత పార్లమెంటు

భారత పార్లమెంటు Parliament of India (లేదా సంసద్), భారత ఫెడరల్ ప్రభుత్వ, అత్యున్నత విధాన అంగము.సంసద్ అనే పదము సంస్కృతానికి చెందినది, అర్థం ఇల్లు లేక భవనం. దీని యందు రెండు సభలు గలవు, ఒకటి లోక్ సభ రెండవది రాజ్యసభ. ఇది భారత రాజధాని ఢిల్లీ లోని సంసద్ మార్గ్ లో గలదు.

పార్లమెంటు భవనం (సంసద్ భవన్), ఈ భవనాన్ని బ్రిటిష్ ఆర్కిటెక్ట్ "హెర్బర్ట్ బేకర్" 1912-13 లో డిజైన్ చేశాడు.దీని పైకప్పుకు 257 గ్రానైట్ స్థంభాలు సపోర్టుగా నిలబెట్టారు. ఈ భవనాలు జనపథ్ రోడ్డులో గలవు, రాష్ట్రపతి భవన్ కు అందుకున్నంత దగ్గరలో గలవు.

  

           భారత ప్రజల అభిప్రాయాలు, ఆశలు, ఆశయాలకు ప్రతిరూపమే భారత పార్లమెంటు. మన దేశంలో పార్లమెంటరీ తరహా ప్రజాస్వామ్య పద్ధతి అమల్లో ఉంది. ప్రజాస్వామ్యంలో కేంద్ర బిందువు ప్రజలే. చట్ట సభల్లో ప్రజలెన్నుకున్నవారు కూర్చున్నప్పుడు ప్రజల ఆశలు, ఆకాంక్షలు నెరవేరతాయనే ఆశ, నమ్మకం ఉంటుంది. ఆరు దశాబ్దాల భారత పార్లమెంటరీ చరిత్రను పరిశీలిస్తే అనేక ఆటుపోట్లు ఎదురైనా భారత ప్రజల హృదయ స్పందనకు అద్దం పట్టడంలో పార్లమెంటు చెప్పుకోదగిన పాత్ర పోషిస్తోంది. ఇటీవల అంటే 2009 ఏప్రిల్ 16 నుంచి మే 13 వరకు 15వ లోక్‌సభకు విజయవంతంగా ఎన్నికలు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో భారత పార్లమెంటు నిర్మాణం, పార్లమెంటుకు ఎన్నిక కావడానికి కావాల్సిన అర్హతలు, సభల కాలపరిమితి మొదలైన విషయాల గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.

             భారత రాజ్యాంగంలోని అయిదో భాగం కేంద్ర శాసనసభ అయిన పార్లమెంటు నిర్మాణం, అధికారాలు, బాధ్యతల గురించి వివరిస్తుంది.

             కేంద్ర శాసనసభను పార్లమెంటు అని 79వ ప్రకరణ పేర్కొంటుంది. ఈ అధికరణ ప్రకారం పార్లమెంటు అంటే లోక్‌సభ, రాజ్యసభ, రాష్ట్రపతి. పార్లమెంటరీ తరహా వ్యవస్థ ప్రకారం భారత పార్లమెంటులో రాష్ట్రపతి అంతర్భాగం. పార్లమెంటులో రాష్ట్రపతి సభ్యుడు కానప్పటికీ రాష్ట్రపతికి ఉన్న శాసనాధికారాల కారణంగా పార్లమెంటులో అంతర్భాగంగా గుర్తించాల్సి ఉంటుంది. 

శాసనసభలు సమావేశాల్లో లేనప్పుడు రాష్ట్రపతి ఆర్డినెన్స్‌లు జారీ చేయడం, రాష్ట్రపతి ఆమోదముద్ర లేకుండా పార్లమెంటు ఆమోదించిన బిల్లు చట్టం కాకపోవడం మొదలైనవి రాష్ట్రపతిని పార్లమెంటులో అంతర్భాగంగా గుర్తిస్తాయని దుర్గాదాస్ బసు పేర్కొన్నారు.

           రాజ్యసభ, లోక్‌సభ పార్లమెంట్‌లోని రెండు సభలు. రాజ్యసభ, లోక్‌సభ అనే పదాలు హిందీ భాషాపదాలు. రాజ్యసభను ఎగువసభ, లోక్‌సభను దిగువ సభ అనికూడా అంటారు. రాజ్యసభ రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే సభ. అందుకే దీన్ని కౌన్సిల్ ఆఫ్ స్టేట్స్ లేదా రాష్ట్రమండలి అని రాజ్యాంగం పేర్కొంది. హిందీ భాషలో రాజ్య అంటే రాష్ట్రం. అంటే రాష్ట్రాలకు రాజ్యసభ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తుంది. దిగువసభ లోక్‌సభ దేశ ప్రజల ప్రాతినిధ్య సభ. హిందీ భాషలో లోక్ అంటే ప్రజలు. ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే సభ లోక్‌సభ. దీన్నే హౌస్ ఆఫ్ పీపుల్స్ అంటారు.

లోక్ సభ నిర్మాణం
లోక్ సభ కు, ప్రజాసభ లేదా దిగువసభ అని అంటారు. దీనిలోని దాదాపు సభ్యులంతా ప్రజలచేత ఎన్నుకోబడినవారే. ఇది అత్యంత శక్తివంతమైన సభ, కొన్ని సార్లు రాజ్యసభ నిర్ణయాలను సైతం తోసిరాజంటుంది.

ఈ సభలో భారత రాజ్యాంగం ఆర్టికల్ 81 ప్రకారం 552 సభ్యులుండవచ్చును. దీని కాలపరిమితి 5 సంవత్సరాలు. దీనిని, దీని కాలపరిమితి తీరకముందే రద్దు పరచవచ్చును. ఈ నిర్ణయం భారత రాష్ట్రపతి తీసుకుంటారు. ఈ సభలో ప్రవేశమునకొరకు అభ్యర్థి, భారత పౌరుడై, 25 యేండ్లు నిండి, ప్రజలచే ఎన్నుకోబడి ఉండాలి. ప్రస్తుతం లోక్ సభలో 545 మంది సభ్యులున్నారు. 530 మంది రాష్ట్రాలనుండి, 13 మంది కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాల నుండి మరియు 2 నామినేట్ చేయబడిన ఆంగ్లో-ఇండియన్ సభ్యులు గలరు.

లోక్‌సభ సభ్యులను ఎన్నుకునేందుకు జరిగే ఎన్నికలను సార్వత్రిక ఎన్నికలు (General Elections) అంటారు. వోటర్ల సంఖ్య రీత్యా, ఎన్నికల పరిమాణం రీత్యా భారత సార్వత్రిక ఎన్నికలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత భారీ ఎన్నికలు.

కాల పరిమితి
లోక్‌సభ కాలపరిమితి ఐదేళ్ళు. ఎన్నికలు జరిగిన వెంటనే జరిగే మొదటి సమావేశం తేదీ నుండి 5 సంవత్సరాలకు ఆ లోక్‌సభ గడువు తీరిపోతుంది. అయితే అత్యవసర పరిస్థితి విధించిన సమయంలో ఈ పరిమితిని ఒక్కో సంవత్సరం చొప్పున పొడిగించుకుంటూ పోవచ్చు. అయితే, అత్యవసర పరిస్థితిని ఎత్తివేసిన తరువాత 6 నెలలకు మించి పొడిగించేందుకు వీలులేదు. అయితే, సభను ఐదేళ్ళ కంటే ముందే రద్దు చేయ్యవచ్చు

జీతభత్యాలు
చరణ్‌దాస్‌ మహంత్‌ నేతృత్వంలోని ఎంపీల వేతనాలు, భత్యాల పార్లమెంటరీ సంయుక్త కమిటీ చేసిన సిఫార్సులు:

ఎంపీల వేతనాన్ని నెలకు రూ.16 వేల నుంచి రూ.80,001కి పెంచాలి.

పార్లమెంట్‌ సమావేశాలకు హాజరయ్యే ఎంపీకి ఒక రోజుకి ప్రస్తుతం ఇస్తున్న భత్యం రూ.వెయ్యిని రూ.2 వేలకు పెంచాలి.

ఎంపీలు తమ నియోజకవర్గాలకు వెళ్లేందుకు 34 ఉచిత విమాన ప్రయాణాలకు అనుమతించాలి.

అర్హతలు
భారతీయ పౌరులై ఉండాలి

25 ఏళ్ళ వయసు నిండి ఉండాలి.

పార్లమెంటు నిర్ణయించిన ఇతర అర్హతలు కలిగి ఉండాలి

నామినేషన్ తో పాటు రూ.25000/- చెల్లించాలి.

అనర్హతలు
ఒక వ్యక్తి ఏక కాలంలో ఉభయ సభల్లో సభ్యుడిగా కొనసాగలేడు.

కేంద్ర రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల్లో ఆదాయం పొందే పదవిలో ఉండటం

మతిస్థిమితం లేనివాడని న్యాయస్థానం ధృవీకరించడం

ఒక వ్యక్తి లోక్‌సభ సభ్యుడిగా కొనసాగడానికి అర్హత కోల్పోయాడా లేదా అనేది రాష్ట్రపతి నిర్ణయించడం జరుగుతుంది. దీనికోసం మొదట ఎన్నికల సంఘం అభిప్రాయం తీసుకుంటారు. ఒక వ్యక్తి పధి సరలు

అధికారాలు
పార్లమెంటులో ప్రజాభిప్రాయాన్ని ప్రతిబింబించే ప్రజలసభయైన లోక్‌సభకు విశేష అధికారాలున్నాయి. ఆర్థికాధికారాల్లో, మంత్రిమండలిని తొలగించే విషయంలో లోక్‌సభకు ప్రత్యేక అధికారాలున్నాయి. ఇంకా శాసన నిర్మాణాధికారాలు, ఆర్థిక, న్యాయ సంబంధ, రాజ్యాంగ సవరణ, ఎన్నిక పరమైన, కార్యనిర్వాహక శాఖపై నియంత్రనాధికారాలు లోక్ సభకు ఉంటాయి.

శాసన నిర్మాణాధికారాలు
ఆర్థిక బిల్లులతోబాటు సాధారణ బిల్లులను కూడా లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టవచ్చు.సాధారణ బిల్లులు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థికేతర, పాలనా పరమైన వ్యవహారాలకు సంబంధించినవి. ఆర్థిక బిల్లులు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యవహారాల నిర్వహణకు సంబంధించినవి. సాధారణ బిల్లులను ఏ సభలోనైనా మొదట ప్రవేశపెట్టవచ్చును.

రాజ్యాంగంలోని ఏడవ షెడ్యూల్ లో పేర్కొన్న అధికారాల జాబితాలో కేంద్ర జాబితా, ఉమ్మడి జాబితా, అవశిష్ట అధికారాలపై లోక్‌సభ శాసనాలు చేస్తుంది. రాష్ట్ర జాబితాపై కూడా ఇది శాసనాలు చేస్తుంది.

ఆర్థికాధికారాలు
ఆర్థికాధికారాల విషయంలో రాజ్యసభ అధికారాలు నామమాత్రం. లోక్‌సభకు ఆర్థిక విషయాల్లో ఎక్కువ అధికారాలున్నాయి. ఉదాహణకు వార్షికాదాయ, వ్యయ పట్టిక (బడ్జెట్) ను లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టడం

పన్నుల విధింపు, తొలగింపు, తగ్గింపు

ప్రభుత్వం చేసే ఋణాలకు పరిమితి విధించడం

ఒక బిల్లు సాధారణ బిల్లు అవుతుందా, ఆర్థిక బిల్లు అవుతుందా అనే విషయాన్ని లోక్‌సభ స్పీకర్ నిర్ణయిస్తాడు. లోక్‌సభ స్పీకర్ నిర్ణయాన్ని కోర్టులో సవాలు చేయడానికి లేదు.స్పీకర్ ఒక బిల్లును ఆర్థిక బిల్లు అని ధృవీకరించిన తర్వాత రాష్ట్రపతి అనుమతితోనే మొదట దాన్ని లోక్‌సభలో ప్రవేశపెడతారు. అక్కడ ఆమోదం పొందిన తర్వాత దాన్ని రాజ్యసభకు పంపుతారు. రాజ్యసభ దాన్ని 14 రోజుల్లోగా అనుమతించి తిరిగి లోక్‌సభకు పంపాలి. ఏ కారణంతోనైనా రాజ్యసభ ఆర్థిక బిల్లును ఆమోదించక చేర్పులు, మార్పులను సూచించి పంపితే, లోక్‌సభ ఆ ప్రతిపాదనలను ఆమోదించవచ్చు.

న్యాయ సంబంధమైన అధికారాలు
రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు, హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు, కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిట్ జనరల్, యు.పి.ఎస్.సి ఛైర్మన్ మొదలైనవారి తొలగింపు విషయంలో లోక్‌సభకు అధికారం ఉంటుంది. రాష్ట్రపతిని తొలగించేందుకు ఏ సభలోనైనా మొదట మహాభియోగ తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టవచ్చు. ఉపరాష్ట్రపతిని తొలగించాలంటే మొదట రాజ్యసభలోనే అభియోగ తీర్మానం ప్రవేశపెట్టాలి.

రాజ్యాంగ సవరణ అధికారం
368 నిబంధన ప్రకారం రాజ్యాంగ సవరణను ప్రతిపాదించే అధికారం లోక్‌సభకు ఉంది. రాజ్యాంగ సవరణకు సంబంధించిన బిల్లును కూడా ఉభయ సభలు ఆరు నెలల్లోగా ఆమోదించాలి. ఒకవేళ అలా ఆమోదించకపోతే ఆ బిల్లు వీగిపోతుంది. రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు విషయంలో ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశం ఏర్పాటు చేసే అవకాశం లేదు.

ఎన్నిక పరమైన అధికారాలు
రాష్ట్రపతి ఎన్నిక నిమిత్తం నియోజక గణంలో లోక్‌సభ భాగంగా ఉంటుంది. అదే విధంగా ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో కూడా భాగంగా ఉంటుంది. రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో నామినేటెడ్ సభ్యులు పాల్గొనే అవకాశం లేదు. ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో నామినేటెడ్ సభ్యులు పాల్గొంటారు. లోక్‌సభ స్పీకర్ ను, ఉప స్పీకర్ ను లోక్‌సభ సభ్యులే ఎన్నుకుంటారు. రాజ్యసభ ఛైర్మన్ ను మాత్రం రాజ్యసభ సభ్యులు ఎన్నుకోరు. ఉపరాష్ట్రపతే రాజ్యసభకు ఛైర్మన్ గా వ్యవహరిస్తాడు. రాజ్యసభ సభ్యులు డిప్యూటీ ఛైర్మన్ ని ఎన్నుకుంటారు. లోక్ సభ వివిధ పార్లమెంటరీ కమిటీలకు సభ్యులను ఎన్నుకుంటుంది. పార్లమెంటు చేపట్టాల్సిన విధులు, బాధ్యతలు పెరగడం, పార్లమెంటు సమావేశాల కాలవ్యవధి తక్కువగా ఉండటం వలన పార్లమెంటు తన విధులు, బాధ్యతలు నెరవేర్చేందుకు పార్లమెంటరీ కమిటీలు సహాయం చేస్తాయి. ఉదాహరణకు అంచనాల సంఘం, ప్రణాళికా సంఘం మొదలైనవి.

నియంత్రణాధికారం
లోక్‌సభ అధికారాల్లో కార్యనిర్వాహక వర్గం కూడా ఒకటి. అంటే మంత్రిమండలిని నియంత్రించడం. భారత పార్లమెంటరీ వ్యవస్థలో మంత్రిమండలి లోక్‌సభకు బాధ్యత వహిస్తుంది. మంత్రిమండలి లో ఎక్కువ లోక్‌సభ సభ్యులే కావడంతో లోక్‌సభకు బాధ్యత వహిస్తారు. లోక్‌సభ విశ్వాసం పొందినంత కాలం మాత్రమే మంత్రిమండలి అధికారంలో ఉండి, విశ్వాసం కోల్పోయిన తర్వాత వైదొలగాల్సి ఉంటుంది.

కార్యనిర్వాహక వర్గంపై నియంత్రణను లోక్ సభ రెండు రకాలుగా చేపడుతుంది.
ప్రభుత్వ వ్యవహారాల గురించి సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడం

ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ఎత్తిచూపడం లేదా విమర్శించడం

వీటికోసం వివిధ పార్లమెంటరీ ప్రక్రియలను అనుసరిస్తుంది. ఈ ప్రక్రియల్లో ప్రశ్నోత్తరాలు, తీర్మానాలు ఉంటాయి

శూన్య సమయం (జీరో అవర్)
జీరో అవర్ అనేది భారత పార్లమెంటు సొంతంగా రూపొందించుకున్న పద్దతి. 1962లో పార్లమెంటులో ఈ పద్దతిని ప్రవేశపెట్టారు. ప్రశ్నోత్తరాల సమయం ముగిసిన తర్వాత జీరో అవర్ ఉంటుంది. ప్రశ్నోత్తరాల కార్యక్రమం 11 గంటలకు, జీరో అవర్ 12గంటలకు ప్రారంభమౌతాయి. ఇందులో ఎలాంటి నోటీసు లేకుండా ప్రశ్నలడగవచ్చు.

సభా నిర్వహణ
లోక్‌సభా నిర్వహణ బాధ్యత ను స్పీకర్ నిర్వహిస్తారు. సభ్యులు తమలో ఒకరిని స్పీకర్‌గా ఎన్నుకుంటారు. స్పీకర్‌కు సహాయంగా ఒక డిప్యూటీ స్పీకర్‌ను కూడా ఎనుకుంటారు. సార్వత్రిక ఎన్నికల తరువాత సభ్యుల ప్రమాణ స్వీకారంతో లోక్‌సభ ఏర్పాటు అవుతుంది. ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమ నిర్వహణకు ఒక తాత్కాలిక స్పీకరును సభులలో ఒకరిని ఎంచుకుంటారు. సాధారణంగా అనుభవజ్ఞుడైన సభ్యుని ఎంచుకోవడం రివాజు. తరువాత స్పీకరు ఎన్నిక జరుగుతుంది. ఆపై, సభా నిర్వహణ బాధ్యత పూర్తిగా స్పీకరుదే. సభానిర్వహణ కొరకు వివిధ నిబంధనలు ఏర్పాటయ్యాయి. సభ్యుల ప్రవర్తనను నిర్దేశిస్తూ ప్రవర్తనా నియమావళి ఉంది. వివిధ అంశాలకు సమయం కేటాయింపు కొరకు బిజినెస్ ఎడ్వైజరీ కౌన్సిల్ ఉంటుంది.

సమావేశాలు
లోక్‌సభ సమావేశాలు సాధారణంగా ఉ.11 గంటల నుండి మ.1 వరకు, మళ్ళీ మ.2 నుండి 6 వరకు జరుగుతాయి. విషయ ప్రాముఖ్యతను బట్టి ఈ సమయాలు పొడిగించబడటం జరుగుతూ ఉంటుంది. కనీస సంఖ్యలో సభ్యులు ఉంటేనే సమావేశం మొదలవుతుంది. ఈ సంఖ్యను కోరం అంటారు. లోక్‌సభకు కోరం - స్పీకరుతో కలిపి 55. కొత్తగా ఎన్నికై, ఇంకా ప్రమాణస్వీకారం చెయ్యని సభ్యులు ఉంటే, వారి చేత ముందు ప్రమాణస్వీకారం చేయిస్తారు. ఇటీవలి కాలంలో గతించిన ప్రస్తుత లేదా పూర్వపు సభ్యుల పట్ల సంతాప తీర్మానాలు ప్రవేశపెడతారు.

లోక్‌సభలో కింది ముఖ్యమైన వ్యాపకాలు చేపడతారు.
ప్రశ్నోత్తరాలు: సభ్యుల ప్రశ్నలకు సంబంధిత మంత్రుల సమాధానాలు ఇస్తారు. ప్రశ్నల్లో మూడు రకాలు ఉంటాయి. అవి:

నక్షత్ర గుర్తు గల ప్రశ్నలు. వీటికి మంత్రులు సభలో జవాబిస్తారు. వీటికి అనుబంధ ప్రశ్నలు కూడా అడగవచ్చు

నక్షత్ర గుర్తు లేనీ ప్రశ్నలు: వీటికి రాతపూర్వక సమాధానాలు ఇస్తారు. వీటికి అనుబంధ ప్రశ్నలు ఉండవు.

స్వల్ప అవధి ప్రశ్నలు: పై రెండు రకాల ప్రశ్నలకు జవాబిచ్చేందుకు కనీసం 10 రోజుల వ్యవధి ఉంటుంది. విషయ ప్రాముఖ్యతను బట్టి కొన్ని ప్రశ్నలకు మరింత త్వరగా సమాధాన్ని సభ్యులు ఆశించవచ్చు. వీటిని స్వల్ప అవధి ప్రశ్నలు అంటారు. స్పీకరు అనుమతితో ఇటువంటి ప్రశ్నలు అడగవచ్చు.

ఇతరత్రా వ్యాపకాలు: ప్రశ్నోత్తరాల సమయం ముగిసాక, ఈ కార్యక్రమం చేపడతారు. వాయిదా తీర్మానాలు, హక్కుల తీర్మానాలు, అధికార పత్రాల సమర్పణ, రాజ్యసభ సందేశాలు, సభాసంఘాల నియామకాలు, నివేదికలు, రాష్ట్రపతి ఆమోదముద్ర పొందిన బిల్లుల వివరాలు మొదలైనవి ఇందులో ఉంటాయి.

ప్రధాన వ్యాపకం: వివిధ రకాలైన బిల్లులు, సాధారణ బడ్జట్, రైల్వే బడ్జట్ వంటి ఆర్ధిక అంశాలు, ప్రభుత్వం గానీ, లేదా ప్రైవేటు సభ్యుడు గానీ ప్రవేశపెట్టే తీర్మానాలు ఈ సమయంలో చేపడతారు.
పై వ్యాపకాలు కాక, అరగంట చర్చలు, అత్యవసర ప్రజా ప్రాముఖ్య విషయాలు కూడా సభాకార్యక్రమాల్లో భాగం.

తీర్మానాలు
తీర్మానాల్లో అవిశ్వాస తీర్మానం, విశ్వాస తీర్మానం, వాయిదా తీర్మానం మొదలైనవి ఉన్నాయి

అవిశ్వాస తీర్మానం
ప్రభుత్వాన్ని నియంత్రించే శక్తివంతమైన రాజ్యాంగ పద్ధతుల్లో అవిశ్వాస తీర్మానం ఒకటి. దీన్ని లోక్‌సభలో మాత్రమే ప్రవేశ పెట్టాలి. అవిశ్వాస తీర్మానం ఫలానా అంశంపై అని చెప్పనవసరం లేదు. ప్రతిపక్షాలు అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెడతాయి. ఈ తీర్మానాన్ని మొత్తం మంత్రిమండలిపై ప్రవేశపెట్టాలి. అవిశ్వాస తీర్మానాన్ని సభ స్వీకరించడానికి కనీసం 50 మంది సభ్యుల మద్ధతు అవసరం. అవిశ్వాస తీర్మానానికి మద్ధతు ఇవ్వాలా? వద్దా? అనే నిర్ణయాధికారం స్పీకర్ కు ఉంటుంది.

విశ్వాస తీర్మానం
దీన్ని కూడా లోక్‌సభలోనే ప్రవేశపెట్టాలి. అధికార పక్షం విశ్వాస తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెడుతుంది. విశ్వాస తీర్మానంపై చర్చ, ఆ తరువాత ఓటింగ్ జరుగుతాయి. ఓటింగ్ లో ప్రభుత్వం ఓడిపోతే వెంటనే రాజీనామా చేయాలి. భారతదేశం పార్లమెంటు చరిత్రలో మొదటిసారిగా విశ్వాస తీర్మానాన్ని 1979, ఫిబ్రవరిలో ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి చరణ్‌సింగ్ ప్రభుత్వాన్ని సభావిశ్వాసాన్ని పొందవలసిందిగా అప్పటి రాష్ట్రపతి నీలం సంజీవరెడ్డి ఆదేశించారు. దాంతో భారతదేశ పార్లమెంటరీ సంప్రదాయాల్లో విశ్వాస తీర్మానం ఆచరణలోకి వచ్చింది.

వాయిదా తీర్మానం
ప్రజాప్రాముఖ్యం ఉన్న ఆకస్మిక లేదా హఠాత్ సంఘటనలను చర్చించడానికి స్పీకర్ అనుమతితో వాయిదా తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెడతారు. దీన్ని ప్రవేశపెట్టేందుకు 50 మంది సభ్యుల మద్ధతు అవసరం. వాయిదా తీర్మానం అనుమతి పొందితే సభలో మిగిలిన వ్యవహారాలన్నీ వాయిదా వేస్తారు. ఈ తీర్మానం యొక్క ముఖ్యోద్దేశం ముఖ్యమైన విషయం మీదకు సభ దృష్టిని మళ్ళించడం. ఈ తీర్మానంపై ఓటింగ్ జరగదు.

సావధాన తీర్మానం
ప్రజాప్రాముఖ్యం ఉన్న సమస్యను అత్యవసరంగా చర్చించేందుకు, ఆ సమస్యను ప్రభుత్వ దృష్టికి తీసుకువెళ్ళేందుకు ఈ తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెడతారు. ఈ తీర్మానం ముఖ్యోద్దేశం సమస్యపై సంబంధిత మంత్రి నుంచి అధికారిక వ్యాఖ్య ను కోరడం. సభ నియమాల ప్రకారం కనీసం ఇద్దరు సభ్యులు స్పీకర్ కు ఒక గంట ముందు నోటీసు ఇవ్వాలి.స్పీకర్ అనుమతి లభిస్తే 2.30 గంటలపాటు చర్చ జరుగుతుంది. ఒక విధంగా ఇది ప్రభుత్వ మందకొడితనానికి చికిత్స లాంటిది.

ఐదవ లోక్‌సభ సమయంలో అప్పటి ప్రధానమంత్రి ఇందిరా గాంధీ ఆత్యయిక పరిస్థితి విధించి, సభ కాలపరిమితిని పొడిగించింది. లోక్‌సభ చరిత్రలో కాలపరిమితి పొడిగించబడిన సభ ఇదే.

1950 జనవరి 26 న రాజ్యాంగం అమలు లోకి వచ్చిన తరువాత, మొదటి సార్వత్రిక ఎన్నికలు 1951-52 లో జరిగాయి. మొదటి ఎన్నికైన లోక్‌సభ ఏప్రిల్, 1952 న అమల్లోకి వచ్చింది. అప్పటి నుండి వివిధ లోక్‌సభల వివరాలు ఇలా ఉన్నాయి:

లోక్‌సభ సంఖ్య , ఎప్పుడు ఏర్పాటు చేశారు, స్పీకరు ఎవరు అనునవి క్రింది విధంగా వున్నవి :

మొదటి లోక్‌సభ -  ఏప్రిల్ 1952 -  జి.వి.మావలాంకర్, మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు

రెండవ లోక్‌సభ - ఏప్రిల్ 1957 - మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు

మూడవ లోక్‌సభ - ఏప్రిల్ 1962 - సర్దార్ హుకం సింగ్

నాలుగవ లోక్‌సభ - మార్చి 1967 - నీలం సంజీవరెడ్డి, జి.ఎస్.ధిల్లాన్

ఐదవ లోక్‌సభ - మార్చి 1971 - జి.ఎస్.ధిల్లాన్, బలిరాం భగత్

ఆరవ లోక్‌సభ - మార్చి 1977 - కె.ఎస్.హెగ్డే

ఏడవ లోక్‌సభ - జనవరి 1980 - బలరాం జాఖర్

ఎనిమిదవ లోక్‌సభ - డిసెంబర్ 1984 - బలరాం జాఖర్

తొమ్మిదవ లోక్‌సభ - డిసెంబర్ 1989 - రబీ రే

పదవ లోక్‌సభ - జూన్ 1991 - శివరాజ్ పాటిల్

పదకొండవ లోక్‌సభ - మే 1996 - పి.ఎ.సంగ్మా

పన్నెండవ లోక్‌సభ - మార్చి 1998 - గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి

పదమూడవ లోక్‌సభ - అక్టోబర్ 1999 - గంటి మోహనచంద్ర బాలయోగి, మనోహర్ జోషి

పదునాల్గవ లోక్‌సభ - మే 2004 - సోమనాథ్ చటర్జీ

పదహేనో లోక్‌సభ - మే 2009 - మీరా కుమార్

పదహరొవ లోక్ సభ - మే 2014  - సుమిత్ర మహజన్

రాజ్యసభ నిర్మాణం

భారత పార్లమెంటు లోని ఎగువ సభను రాజ్యసభ అంటారు. రాజ్యసభ అంటే రాష్ట్రాల సభ అని అర్థం. రాజ్యసభ సభ్యులను వివిధ రాష్ట్రాల శాసనసభల సభ్యులు ఎన్నుకుంటారు. అందుకే దీన్ని రాష్ట్రాల సభ అంటారు. దీని సభ్యుల సంఖ్య 250. ఇందులో 12 స్థానాలకు వివిధ రంగాల్లో ప్రసిద్ధులైన వారిని రాష్ట్రపతి నామినేటు చేస్తారు. సభ్యుల పదవీ కాలం 6 సంవత్సరాలు. ప్రతి రెండేళ్ళకు ఒకసారి మూడో వంతు సభ్యుల పదవీకాలం పూర్తవుతుంది. ఈ స్థానాలకు ఎన్నికలు నిర్వహిస్తారు.

      రాజ్యసభ తన మొదటి సమావేశాన్ని 1952 మే 13 న నిర్వహించింది

రాజ్యసభకు సభాపతి (చైర్మను) గా ఉపరాష్ట్రపతి వ్యవహరిస్తారు. సభ్యుల నుండి ఒకరిని ఉపసభాపతిగా ఎన్నుకుంటారు. లోక్‌సభ వలె రాజ్యసభ రద్దు కావడం అనేది ఉండదు. లోక్‌సభ వలెనే రాజ్యసభకు కూడా శాసనాధికారం ఉంటుంది. అయితే ఆర్థిక బిల్లులకు సంబంధించి, రాజ్యసభ నిర్ణయాన్ని తోసిరాజనే అధికారం లోక్‌సభకు ఉంది. ఇతర బిల్లులకు సంబంధించి ఇరు సభల మధ్యా వివాదం తలెత్తినపుడు రెండు సభల సంయుక్త సమావేశం ఏర్పాటు చేసి చర్చిస్తారు. అయితే రాజ్యాంగ సవరణకు సంబంధించిన విషయాల్లో రెండు సభల్లోనూ అంగీకారం పొందితేనే అది సాధ్యపడుతుంది. రాజ్యసభలో ఏదైనా విషయంపై ఓటింగు జరిపినపుడు, సమాన సంఖ్యలో ఓట్లు వచ్చినపుడు, సభాపతి తన నిర్ణాయక ఓటును వేస్తారు.


రాష్ట్రపతి నామినేట్ చేసిన సభ్యులకు ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలలో ఓటు వేసే అధికారం ఉంది. అయితే రాష్ట్రపతి ఎన్నికలో మాత్రం వీరికి ఓటేసే అధికారం లేదు.
            భారత రాజ్యాంగం సమాఖ్య విధానాన్ని అనుసరిస్తుంది. కాబట్టి కేంద్ర శాసనసభలో రాష్ట్రాల ప్రాతినిధ్యం అవసరమైంది. ఈ కారణంగానే రాజ్యసభ ఏర్పడింది. అయితే ప్రతి రాష్ట్రం నుంచి ఎగువసభలో సమాన ప్రాతినిధ్య పద్ధతి అనే అమెరికన్ సమాఖ్య పద్ధతి మన రాజ్యాంగంలో లేదు. రాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల జనాభా ఆధారంగా రాష్ట్రాలకు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు రాజ్యసభలో స్థానాల సంఖ్యను నిర్ణయించారు. 4వ షెడ్యూల్‌లో రాజ్యసభలో సీట్ల కేటాయింపు గురించి ఉంది.

      80వ ప్రకరణ ప్రకారం రాజ్యసభలో కింది సభ్యులు ఉంటారు. 

1. రాష్ట్రపతితో నామినేట్ అయిన 12 మంది సభ్యులు.
2. 238 సభ్యులకు మించకుండా రాష్ట్ర, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల ప్రతినిధులు.

           ఈ విధంగా రాజ్యసభ గరిష్ఠ సభ్యుల పరిమితి 250. 229 మందిని రాష్ట్ర విధానసభలు, 9 మందిని కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఎన్నుకుంటాయి. రాష్ట్రపతి సాహిత్యం, కళలు, శాస్త్ర విజ్ఞానం, సాంఘిక సేవ మొదలైన రంగాల్లో విశేషానుభవం ఉన్నవారిని రాజ్యసభకు నామినేట్ చేస్తారు. ప్రస్తుతం రాజ్యసభ సభ్యుల సంఖ్య 245.

ఎన్నిక విధానం: రాజ్యసభ సభ్యులను రాష్ట్ర విధానసభ సభ్యులు నైష్పత్తిక ప్రాతినిధ్య విధానంలో ఓటు బదిలీ ద్వారా ఎన్నుకుంటారు. రాష్ట్ర అసెంబ్లీలలోని నామినేటెడ్ సభ్యులు కూడా రాజ్యసభ ఎన్నికల్లో ఓటు చేస్తారు. రాజ్యసభకు జరిగే ఎన్నికల పద్ధతిని దక్షిణాఫ్రికా రాజ్యాంగం నుంచి గ్రహించారు. రాజ్యసభ సభ్యుల ఎన్నిక భారత ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణలో జరుగుతుంది. రాజ్యసభ సభ్యుల ఎన్నికల్లో రాజకీయ అవినీతిని నిర్మూలించి బహిరంగ ఓటింగ్ పద్ధతి ప్రవేశపెట్టేందుకు పార్లమెంటు 2003 ఆగస్టులో చట్టాన్ని ఆమోదించింది. దేశంలోని ఏ రాష్ట్రంలో ఓటుహక్కు ఉన్న పౌరుడెవరైనా ఏ రాష్ట్రం నుంచి అయినా రాజ్యసభకు పోటీ చేసేందుకు నామినేషన్ దాఖలు చేయవచ్చు.

అర్హతలు:
1. భారతీయ పౌరుడై ఉండాలి.

2. 30 సంవత్సరాల వయసు ఉండాలి.

అనర్హతలు:
1. లోక్‌సభ సభ్యుడిగా లేదా రాష్ట్ర అసెంబ్లీ సభ్యుడిగా కొనసాగడం.

2. సభ అనుమతి లేకుండా వరుసగా 60 రోజులు గైర్హాజరు కావడం.

3. స్థానిక, రాష్ట్ర, కేంద్ర ప్రభుత్వాల్లో లాభదాయకమైన పదవుల్లో ఉండటం.

కాలపరిమితి: రాజ్యసభ శాశ్వత సభ. అయితే రాజ్యసభ సభ్యుల కాలపరిమితి 6 సంవత్సరాలు. మొత్తం సభ్యుల్లో 1/3 వంతు సభ్యులు ప్రతి రెండేళ్లకోసారి పదవీ విరమణ చేస్తారు. వీరి స్థానంలో కొత్త సభ్యులను ఎన్నుకుంటారు.

సమావేశాలు: రాజ్యసభ సంవత్సరానికి కనీసం రెండు సార్లు సమావేశమవుతుంది. ఒక సమావేశానికి మరో సమావేశానికి మధ్య 6 నెలల వ్యవధి మించకూడదు. లోక్‌సభ రద్దయినా రాజ్యసభ సమావేశాలు జరుగుతాయి. సమావేశాలకు భారత ఉపరాష్ట్రపతి అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఆయన లేనిసమయంలో వైస్ ఛైర్మన్ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తారు. వైస్ చైర్మన్ కూడా లేకపోతే చైర్మన్ నియమించిన ప్యానెల్‌లోని సభ్యుల్లో ఒకరు సభను నిర్వహిస్తారు. ఛైర్మన్ ప్యానెల్‌లో ఆరుగురిని నియమిస్తారు.

కోరం: రాజ్యసభ సమావేశాలు నిర్వహించేందుకు మొత్తం సభ్యత్వ సంఖ్యలో పదోవంతు సభ్యులు హాజరుకావాల్సి ఉంటుంది. దీన్నే కోరం అంటారు. ఒకవేళ కోరం లేని పక్షంలో సభను కొంతసేపుగాని, మరుసటి రోజుకుగాని వాయిదా వేసేందుకు ఆ సభా నిర్వాహకుడికి అధికారం ఉంది.

రాజ్యసభ ఛైర్మన్: రాజ్యాంగంలోని 89వ అధికరణ ప్రకారం భారత ఉపరాష్ట్రపతి రాజ్యసభ ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరిస్తారు. కానీ ఆయనకు రాజ్యసభలో సభ్యత్వం ఉండదు. సభలో సభ్యత్వం లేకుండా సభకు ఛైర్మన్‌గా వ్యవహరించేది ఉపరాష్ట్రపతి మాత్రమే. రాజ్యసభ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నిక జరగదు. ఉపరాష్ట్రపతికి ఎన్నిక జరుగుతుంది. అయితే ఉపరాష్ట్రపతి తన వేతనాల్ని రాజ్యసభ ఛైర్మన్ హోదాలో పొందుతారు. రాజ్యసభ సభ్యులు తమలో ఒకరిని సభా కార్యక్రమాల నిర్వహణకు డిప్యూటీ ఛైర్మన్‌గా ఎన్నుకుంటారు. 

రాజ్యసభ ఛైర్మన్ అధికారాలు: రాజ్యసభ ఛైర్మన్‌కు సభ నిర్వహణలో విశేషమైన అధికారాలు ఉన్నాయి. అయితే లోక్‌సభ స్పీకర్‌కు ఉన్న 1) బిల్లుల ఆర్థిక స్వభావాన్ని నిర్ణయించడం, 2) పార్లమెంటు ఉభయ సభల సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించడం లాంటి అధికారాలు ఉండవు.

రాజ్యసభ ఛైర్మన్ అధికారాలు గమనిస్తే..
1. రాజ్యసభ సమావేశాలకు అధ్యక్షత వహిస్తాడు.

2. వివిధ బిల్లులను రాజ్యసభలో ప్రవేశపెట్టేందుకు, వాటిపై చర్చ జరిపేందుకు అధికార పక్షం, ప్రతిపక్షాల సభ్యులకు అవకాశం ఇస్తాడు.

3. వివిధ బిల్లులపై ఓటింగ్ జరిపి ఫలితాలు ప్రకటిస్తాడు ఒకవేళ బిల్లుపై ప్రతిష్ఠంభన ఏర్పడితే, బిల్లుపై ఓటింగ్ సమయంలో రెండుపక్షాలకు సమానమైన ఓట్లు వస్తే అప్పుడు తన అంతిమ నిర్ణాయక ఓటును వినియోగిస్తాడు.

4. రాజ్యసభ ఛైర్మన్ హోదాలో పార్లమెంటు సంయుక్త సమావేశాల్లో పాల్గొంటాడు.

5. రాజ్యసభ డిప్యూటీ ఛైర్మన్ ఎన్నిక జరుపుతాడు.

6. సభ నిర్వహణకోసం ప్యానెల్ సభ్యుల పేర్లను ప్రకటిస్తాడు.

ఇతర అంశాలు
¤ రాజ్యసభకు అత్యధికంగా సభ్యులను పంపే రాష్ట్రాలు వరుసగా ఉత్తరప్రదేశ్ (31 మంది), మహారాష్ట్ర (19 మంది) ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు 18 మంది సభ్యులను పంపుతాయి. ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, గోవా రాజ్యసభకు ఒకే ఒక సభ్యుడిని పంపుతాయి. కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలైన ఢిల్లీ నుంచి ముగ్గురు, పాండిచ్చేరి నుంచి ఒకరు రాజ్యసభకు ఎన్నికవుతారు.

¤ రాజ్యసభ తొలి ఛైర్మన్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్.

¤ రాజ్యసభ తొలి డిప్యూటీ ఛైర్మన్ ఎస్.వి. కృష్ణమూర్తి.

¤ ప్రస్తుత రాజ్యసభ ఛైర్మన్ మహ్మద్ హమీద్ అన్సారీ.

¤ ప్రస్తుత రాజ్యసభ డిప్యూటీ ఛైర్మన్ కె. రహమాన్ ఖాన్.

రాజ్యసభ అధికారాలు: ఆర్థిక, కొన్ని కార్యనిర్వాహక విషయాలు మినహా చాలావరకు లోక్‌సభకు, రాజ్యసభకు సమాన అధికారాలు ఉన్నాయి. సమాఖ్య వ్యవస్థలో భాగంగా రాష్ట్రాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే, రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలు కాపాడే రాజ్యసభకు కొన్ని విశేష అధికారాలు కూడా ఉన్నాయి. అధికారాలను గమనిస్తే...

¤ శాసనాధికారాలు
¤ కార్యనిర్వాహక అధికారాలు
¤ ఆర్థిక అధికారాలు
¤ న్యాయ అధికారాలు
¤ ఎన్నికల అధికారాలు
¤ రాజ్యాంగ సవరణ అధికారాలు
¤ ఇతర అధికారాలు
¤ రాజ్యసభ ప్రత్యేక అధికారాలు ఉన్నాయి. 

శాసనాధికారాలు: సాధారణ బిల్లులను రాజ్యసభలోనైనా, లోక్‌సభలోనైనా మొదట ప్రవేశపెట్టవచ్చు. సాధారణ బిల్లులు అనేవి కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థికేతర, పాలనాపరమైన వ్యవహారాలకు సంబంధించినవి. ఈ బిల్లులను రాష్ట్రపతి నుంచి ఎలాంటి ముందస్తు అనుమతి లేకుండా ప్రవేశపెడతారు.

              ఒక సభ ఒక బిల్లును ఆమోదించి రెండో సభకు పంపితే ఆ రెండో సభ 6 నెలల కాలంలోగా బిల్లును ఆమోదించాలి. ఒకవేళ బిల్లుల ఆమోదం విషయంలో రెండు సభల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలుంటే రాష్ట్రపతి ఆ బిల్లు ఆమోదం విషయంలో ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేస్తాడు.

              ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశానికి లోక్‌సభ స్పీకర్ అధ్యక్షత వహిస్తాడు. సాధారణంగా లోక్‌సభ సభ్యుల సంఖ్య, రాజ్యసభ సభ్యుల కంటే రెండింతలు ఎక్కువ. కాబట్టి ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశంలో లోక్‌సభదే పైచేయి అవుతుంది.
             బిల్లుల ప్రతిష్ఠంభన విషయంలో ఇప్పటివరకు మూడుసార్లు ఉభయసభల సంయుక్త సమావేశం ఏర్పాటు చేశారు. 1. 1961లో వరకట్న నిషేధ బిల్లు. 2. 1978 బ్యాంకింగ్ సర్వీస్ కమిషన్ రద్దు. 3. 2002 పోటా చట్టం.
కార్యనిర్వాహక అధికారాలు: కేంద్ర మంత్రిమండలి లోక్‌సభకు మాత్రమే బాధ్యత వహిస్తుంది. అయినా రాజ్యసభ కార్యనిర్వాహక వర్గంపై నియంత్రణ చేస్తుంది.

             ప్రశ్నోత్తరాల సమయంలో లిఖితపూర్వక, మౌఖిక ప్రశ్నల ద్వారా; వాయిదా, సావధాన తీర్మానం మొదలైన వాటి ద్వారా నియంత్రణ చేస్తుంది.

ఆర్థిక అధికారాలు: రాజ్యసభకు ఆర్థిక అధికారాలు చాలా పరిమితం. ఆర్థిక బిల్లులను మొదట లోక్‌సభలోనే ప్రవేశపెట్టాలి. లోక్‌సభ ఆమోదించిన ఒక ఆర్థిక బిల్లును రాజ్యసభ ఆమోదం కోసం పంపితే 14 రోజుల లోపల దాన్ని చర్చించి తన అభిప్రాయాలను సిఫారసుల రూపంలో పంపాలి. ఈ సిఫారసులను లోక్‌సభ ఆమోదించవచ్చు లేదా తిరస్కరించవచ్చు.

న్యాయ అధికారాలు: ఈ విషయంలో లోక్‌సభకు, రాజ్యసభకు సమాన అధికారాలు ఉంటాయి. రాష్ట్రపతిపై మహాభియోగ తీర్మానాన్ని రాజ్యసభలో కూడా ప్రవేశపెట్టవచ్చు. రాష్ట్రపతి ప్రవర్తనపై స్వయంగా న్యాయ విచారణ జరపవచ్చు లేదా తాను ఏర్పాటుచేసిన ప్రత్యేక కమిటీ ద్వారా చేపట్టవచ్చు. ఇదే విధంగా సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు న్యాయమూర్తులు, కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ మొదలైన వారిపై వచ్చిన ఆరోపణలపైనా న్యాయ విచారణ జరుపుతుంది.

ఎన్నికల అధికారాలు: రాష్ట్రపతిని ఎన్నుకునే నియోజక గణంలో రాజ్యసభ ఒక భాగం. అంటే రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో పాల్గొంటుంది. ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లోనూ పాల్గొంటుంది. పార్లమెంటుకు చెందిన వివిధ కమిటీలకు నైష్పత్తిక ప్రాతినిధ్య పద్ధతిలో సభ్యులను ఎన్నుకుంటారు.

రాజ్యాంగ సవరణ అధికారాలు: రాజ్యాంగ సవరణ విషయంలో రాజ్యసభకు, లోక్‌సభకు సమాన అధికారాలున్నాయి. అయితే రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లు విషయంలో రెండు సభల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలుంటే ఉభయ సభల సంయుక్త సమావేశం ఏర్పాటు చేయడానికి వీలులేదు.

ఇతర అధికారాలు: రాజ్యాసభకు పై అధికారాలతోపాటు, మరికొన్ని అధికారాలు కూడా ఉన్నాయి. జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి విధించినప్పుడు లోక్‌సభ రద్దయిన పక్షంలో ఒక నెలలోగా రాజ్యసభ దాన్ని ఆమోదించాలి. అదేవిధంగా రాష్ట్రంలో విధించిన రాష్ట్రపతి పాలనను రెండు నెలల్లోగా రాజ్యసభ ఆమోదించాలి. 

రాజ్యసభ ప్రత్యేకాధికారాలు: దిగువ తెలిపిన అధికారాలను రాజ్యసభ ప్రత్యేకంగా చలాయిస్తుంది.
1. 249 నిబంధన ప్రకారం రాష్ట్ర జాబితాలోని ఏ అంశం అయినా జాతీయ ప్రాముఖ్యమున్నదని రాజ్యసభ భావిస్తే, ఆ విషయంపై 2/3 వంతు మెజారిటీతో రాజ్యసభ మొదట తీర్మానం చేస్తుంది. ఇలాంటి తీర్మానం సంవత్సరంపాటు అమల్లో ఉంటుంది. అధికార విభజనకు సంబంధించి రాజ్యాంగంలో మూడు జాబితాలు ఉన్నాయి. అవి:
                     1. కేంద్ర జాబితా. 
                     2. రాష్ట్ర జాబితా. 
                     3. ఉమ్మడి జాబితా.

¤ డాక్టర్ అంబేద్కర్ 249 నిబంధన ప్రయోజనాన్ని వివరిస్తూ భారత సమాఖ్యలో రాష్ట్రాలకు ప్రతినిధిగా వ్యవహరించడానికి ఉపయోగపడుతుందని పేర్కొన్నారు.

¤ 1952లో దేశంలో ఆహార కొరత ఏర్పడిన పరిస్థితిలో ఆహార ధాన్యాల ఉత్పత్తి, పంపిణీ, వ్యాపార వాణిజ్యాలను క్రమబద్ధం చేయడానికి రాజ్యసభ ఈ నిబంధనను ఉపయోగించింది.

2. 312 అధికరణ ప్రకారం జాతీయ ప్రయోజనాల దృష్ట్యా ప్రత్యేకంగా అఖిల భారత సర్వీసులను ఏర్పాటుచేసే అధికారం రాజ్యసభకే ఉంది. ఈ విధంగా ఏర్పాటు చేసినవి ఆలిండియా ఇంజినీరింగ్, ఆలిండియా ఫారెస్టు సర్వీసులు మొదలైనవి.

3. ఉపరాష్ట్రపతిని తొలగించడానికి తీర్మానం మొదట రాజ్యసభలోనే ప్రవేశపెట్టాలి. 

రాజ్యసభ - ప్రముఖుల వ్యాఖ్యానాలు
ప్రొఫెసర్ మారిన్ జోన్స్: 'ది గవర్నమెంట్ అండ్ పాలిటిక్స్ ఆఫ్ ఇండియా' అనే గ్రంథంలో రాజ్యసభ ప్రయోజనాలను కింది విధంగా పేర్కొన్నారు.

1. లోక్‌సభ తొందరపాటుతో చేసే శాసనాలను పునరాలోచన చేసి, లోటుపాట్లను సవరించడానికి రాజ్యసభ ఉపయోగపడుతుంది.

2. శాసన నిర్మాణపరంగా ఎదురయ్యే సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

3. రాజ్యసభ అధికార పార్టీ ప్రయోజనాలను కాపాడేందుకు, అదనపు రాజకీయ పదవులను సృష్టించడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

ఎన్.గోపాలస్వామి అయ్యంగార్: ఎగువసభ లేదా రాజ్యసభ తన కార్యకలాపాలను చాలా హుందాగా నిర్వహిస్తుంది. తాత్కాలిక ఆవేశాల మధ్య రూపొందించే బిల్లులు చట్టాలు కాకుండా వీలైనంత జాప్యం చేస్తుంది. క్రియాశీల రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండే మేధావులు, విజ్ఞానవేత్తలు సభ కార్యకలాపాల్లో పాల్గొని వారి విజ్ఞానాన్ని దేశానికి అందజేయడానికి అవకాశం కల్పిస్తుంది.

బి.డి.జెట్టి: కేంద్రంలో ఒక పార్టీ అధికారంలో ఉండి, రాష్ట్రాల్లో ఇతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్నట్లయితే దాని ప్రభావం రాజ్యసభపై ఉంటుంది. అప్పుడు ఉత్పన్నమయ్యే సమాఖ్య సమస్యల పరిష్కారంలో రాజ్యసభ పాత్ర చాలా స్పష్టంగా ఉంటుంది. 

0 comments:

Post a Comment

 10th Class Model Papers and Weight-age for AP New Syllabus Old Pattern Exams for 2014-15

No    SUBJECT                                  Download

 

1     SOCIAL STUDIES                         CLICK HERE

2     TELUGU                                               CLICK HERE

3     HINDI                                                   Click here

4     ENGLISH                                            Click here

5     MATHEMATICS                              Click here

6     PHYSICAL SCIENCES                Click here

7     BIOLOGICAL SCIENCES          Click here

8     URDU                                                     Click here

Heartly Welcome

Heartly Welcome

DA / HRA CALCULATOR

DA / HRA Calculator
Basic Pay:
DA / HRA %:

AP STATE UPDATES

CTR BADI UPDATES

 

Find Your Employee Id

Employee Name (Without Initials):
     Date Of Birth(dd-mm-yyyy):     

                                                             

PRAN CARD STATUS

Aadhaar Centers

Sucessful Isro

Thank You Visit Again

Thank You Visit Again